Audyt sprężonego powietrza a białe certyfikaty

Wymiana sprężarki albo modernizacja sprężarkowni może przynieść białe certyfikaty, jeśli oszczędność energii wyniesie co najmniej 10 toe rocznie, czyli ok. 116 MWh prądu. Warunek, który najczęściej zamyka tę drogę: wniosek do URE trzeba złożyć przed zamówieniem maszyny, a do wniosku potrzebny jest audyt oparty na danych z pomiaru.

Czym są białe certyfikaty

Białe certyfikaty to świadectwa efektywności energetycznej z ustawy z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej. Wydaje je Prezes Urzędu Regulacji Energetyki za przedsięwzięcie, które trwale zmniejsza zużycie energii finalnej. Prawa majątkowe ze świadectwa sprzedaje się na Towarowej Giełdzie Energii, więc część kosztu modernizacji wraca do zakładu gotówką. Cena zależy od notowań w dniu sprzedaży — dlatego w kalkulacji zwrotu traktujemy ją jako premię, nie jako podstawę decyzji.

Dlaczego sprężarkownia nadaje się do białych certyfikatów

Sprężarka pracuje często na dwie lub trzy zmiany, a jej zużycie prądu da się zmierzyć przed i po zmianie — to dokładnie to, czego wymaga audyt. Typowe źródła oszczędności:

• bieg jałowy — u jednego z naszych klientów sprężarka zużywała na nim 103 ze 133 MWh rocznie, bez wytworzenia powietrza,
• wymiana sprężarki (kompresora) stałoobrotowej na maszynę z falownikiem tam, gdzie pobór powietrza się zmienia,
• nieszczelności — w typowej instalacji 20–30% wytworzonego powietrza,
• zbyt wysokie ciśnienie — każdy bar ponad potrzebę procesu to ok. 7% więcej energii,
• sterowanie nadrzędne kilku sprężarek i odzysk ciepła.

Ile trzeba zaoszczędzić

Próg to 10 toe średnio w roku, czyli ok. 116 MWh energii elektrycznej. Przy 6 000 godzin pracy rocznie oznacza to średnio ok. 19 kW mniej poboru mocy przez sprężarkownię. Jedna mała sprężarka zwykle progu nie przekroczy; zakład z kilkoma maszynami po 37–110 kW pracującymi na trzy zmiany — często tak. Czy konkretna modernizacja się kwalifikuje, rozstrzyga dopiero audyt z danymi z pomiaru, a nie dane katalogowe.

Kolejność kroków — tu najłatwiej stracić certyfikat

1. Pomiar sprężarkowni — realne zużycie energii i powietrza, profil obciążenia, bieg jałowy, straty.
2. Audyt efektywności energetycznej — stan przed, planowane przedsięwzięcie, wyliczona oszczędność energii finalnej.
3. Wniosek do Prezesa URE — przed podpisaniem umowy z wykonawcą i przed zamówieniem sprężarki. Zamówienie złożone wcześniej może zamknąć drogę do świadectwa.
4. Realizacja — dostawa, montaż, uruchomienie.
5. Zawiadomienie URE o zakończeniu — a przy oszczędności powyżej 100 toe rocznie także audyt powykonawczy.

Postępowanie w URE trwa zwykle kilka miesięcy. Jeśli wymiana sprężarki jest planowana na przyszły rok, pomiar warto zrobić teraz.

Gdzie pomagamy

Pascal Services, autoryzowany dealer i serwis Atlas Copco, robi pomiar sprężarkowni, przygotowuje dane techniczne do audytu, dobiera sprężarki do zmierzonego zużycia i realizuje modernizację na Śląsku i w promieniu ok. 150 km od Tychów. Pomiar trwa 7 dni i jest bezpłatny; raport pokazuje realny roczny koszt sprężonego powietrza w zł i potencjał oszczędności w MWh — od tej liczby zależy, czy białe certyfikaty mają sens. Przykłady wyników z liczbami: case studies. Szybki szacunek kosztu bez pomiaru: kalkulator kosztu sprężonego powietrza.

Najczęstsze pytania

Czy za wymianę kompresora można dostać białe certyfikaty?

Tak, jeśli wymiana kompresora — czyli sprężarki — da co najmniej 10 toe oszczędności rocznie, a wniosek trafi do URE przed zamówieniem maszyny. Oszczędność trzeba wykazać audytem.

Sprężarka jest już zamówiona. Czy da się jeszcze złożyć wniosek?

Dla tej maszyny najczęściej nie — przedsięwzięcie nie może być rozpoczęte przed złożeniem wniosku. Można natomiast sprawdzić inne działania w tej samej sprężarkowni, np. usuwanie nieszczelności, obniżenie ciśnienia albo odzysk ciepła.

Czy audyt sprężonego powietrza to to samo co audyt efektywności energetycznej?

Nie. Audyt sprężonego powietrza (pomiar sprężarkowni, wycieków, ciśnienia) dostarcza danych. Audyt efektywności energetycznej to dokument do URE, który na tych danych wylicza oszczędność energii finalnej dla konkretnego przedsięwzięcia.

Stan prawny: ustawa z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej, odczyt 26.10.2026. Artykuł nie jest poradą prawną — aktualne wzory wniosków i zasady publikuje Urząd Regulacji Energetyki.