O wyborze między osuszaczem ziębniczym a adsorpcyjnym za sprężarką, czyli kompresorem, decyduje jedna liczba: najniższa temperatura, jaką osiąga instalacja sprężonego powietrza. Punkt rosy na wyjściu osuszacza musi być od niej niższy — inaczej woda wykropli się w rurach. Poniżej zasada doboru, klasy wg ISO 8573-1 i koszt, o którym najczęściej zapomina się przy porównywaniu ofert.
Jak dobrać osuszacz do kompresora: punkt rosy niższy niż najzimniejszy punkt instalacji
Ciśnieniowy punkt rosy to temperatura, przy której z powietrza pod ciśnieniem zaczyna wykraplać się woda. Liczy się nie temperatura w sprężarkowni, tylko w najzimniejszym miejscu, przez które przechodzi rurociąg i w którym pracuje odbiornik.
- Cała instalacja w ogrzewanej hali — wystarczy osuszacz ziębniczy z punktem rosy +3 °C.
- Rurociąg na zewnątrz, przez nieogrzewaną halę albo magazyn — osuszacz adsorpcyjny −40 °C. Przy tym punkcie rosy woda nie wykropli się nawet przy siarczystym mrozie w rurociągu.
- Hala, która zimą schładza się do kilku stopni poniżej zera — osuszacz adsorpcyjny −20 °C albo, przy małych przepływach, membranowy.
- Proces z klasą 1 wg ISO 8573-1 w specyfikacji (elektronika, laboratoria, farmacja, transport pneumatyczny proszków) — osuszacz adsorpcyjny −70 °C.
Osuszacz ziębniczy serii F daje +7 °C — woda wykropli się wtedy, gdy powietrze ochłodzi się poniżej 7 °C, a to zdarza się w każdej hali bez ogrzewania zimą. Z drugiej strony punkt rosy nie powinien być „jak najniższy”: każde 20 °C w dół to wyższy koszt zakupu i eksploatacji.
Klasa wilgotności wg ISO 8573-1 — który osuszacz ją daje
| Klasa (woda) | Punkt rosy | Maks. wilgoć w 1 m³ | Osuszacz |
|---|---|---|---|
| 1 | ≤ −70 °C | 2,6 mg | adsorpcyjny −70 °C |
| 2 | ≤ −40 °C | 117 mg | adsorpcyjny −40 °C |
| 3 | ≤ −20 °C | 880 mg | adsorpcyjny −20 °C albo membranowy (obniżenie o 55 K) |
| 4 | ≤ +3 °C | 5,9 g | ziębniczy FX, FD albo membranowy (obniżenie o 32 K) |
| 5 | ≤ +7 °C | 7,7 g | ziębniczy F |
Maks. wilgoć — ilość pary wodnej w 1 m³ powietrza nasyconego przy danym punkcie rosy. Membranowy: wartości przy powietrzu na wlocie 35 °C, nasyconym. Pełny opis klas cząstek, wody i oleju: klasy czystości sprężonego powietrza ISO 8573-1.
Osuszacz ziębniczy — kiedy wystarczy
Osuszacz ziębniczy schładza sprężone powietrze do temperatury, w której para wodna się skrapla, odprowadza kondensat i podgrzewa powietrze z powrotem. To najczęściej stosowany typ w zakładach, w których instalacja i odbiorniki pracują w dodatniej temperaturze. Nie zużywa sprężonego powietrza — tylko prąd: od 126 W w najmniejszej maszynie serii F do ok. 2,6 kW w największym FD VSD. Wydajności Atlas Copco: 0,3–18 m³/min.
Najczęstszy błąd to dobór z tabliczki sprężarki. Wydajność katalogowa obowiązuje przy 7 bar, powietrzu na wlocie 35 °C i otoczeniu 25 °C. Przykład: zapotrzebowanie 50 l/s, otoczenie 30 °C, wlot 40 °C, ciśnienie 10 bar — współczynnik korekcyjny 0,92 × 0,82 × 1,08 = 0,815, więc potrzebny jest osuszacz o wydajności katalogowej 61,3 l/s. Model 60 l/s jest za mały i przestanie wyrabiać w upalny dzień, czyli wtedy, gdy wilgoci jest najwięcej. Współczynniki i 51 modeli: osuszacze ziębnicze Atlas Copco.
Osuszacz adsorpcyjny — kiedy jest konieczny
Osuszacz adsorpcyjny przepuszcza powietrze przez złoże desykantu, które wiąże parę wodną. Bez chłodzenia i skraplania punkt rosy schodzi do −20, −40 albo −70 °C — to jedyne rozwiązanie tam, gdzie rurociąg bywa zimniejszy niż +3 °C, i tam, gdzie specyfikacja wymaga klasy 1 lub 2. Dwie rodziny:
- CD i CD+ — bezogrzewowe. Najniższy koszt zakupu, prosta budowa. Na regenerację złoża zużywają część sprężonego powietrza: 16–19% wydajności przy −20 i −40 °C, 23–25% przy −70 °C.
- BD+ — regeneracja dmuchawą. Wyższy koszt zakupu, wyraźnie niższy koszt eksploatacji przy pracy ciągłej. Wersja Zero Purge nie zużywa sprężonego powietrza na regenerację — kosztem poboru prądu przez dmuchawę z nagrzewnicą.
Przed każdym osuszaczem adsorpcyjnym musi stać filtr wstępny — olej, który dotrze do złoża, trwale zabiera mu pojemność; to najczęstsza przyczyna przedwczesnej wymiany desykantu. Przy złożu sypkim za osuszaczem stoi filtr przeciwpyłowy. Wydajności przy 7 bar: 0,08–19,8 m³/min, 120 pozycji: osuszacze adsorpcyjne Atlas Copco.
Koszt eksploatacji: prąd albo sprężone powietrze
Osuszacz ziębniczy płaci prądem. Osuszacz bezogrzewowy płaci sprężonym powietrzem, które sprężarka musi wytworzyć, a które nigdy nie dotrze do odbiorników. Przy osuszaczu 100 l/s to 16–19 l/s — czyli ok. 8–9 kW mocy sprężarki pracującej wyłącznie na regenerację (przy 0,135 kWh na 1 m³ powietrza). Przy pracy całodobowej i cenie 1 zł/kWh daje to ok. 68 000–81 000 zł rocznie; przy jednej zmianie proporcjonalnie mniej.
Dlatego przy pracy jednozmianowej zwykle wygrywa CD, przy pracy ciągłej — BD+. Przy wersji bezogrzewowej sprężarkę dobiera się z zapasem na powietrze zużywane na regenerację.
Osuszacz membranowy — przy małych przepływach i bez zasilania
Osuszacze membranowe SMD pracują bez prądu, bez części ruchomych i bez kondensatu do odprowadzenia, w zakresie 2–55 l/s. Nie trzymają stałego punktu rosy, tylko obniżają go względem powietrza wlotowego: o 32 K (ok. +3 °C przy wlocie 35 °C, nasyconym) albo o 55 K (ok. −20 °C). Na regenerację odchodzi 8–20% strumienia wlotowego, a membrana wymaga filtra koalescencyjnego UD+ przed wlotem. Wygrywają przy pracy przerywanej i w miejscach bez zasilania; przy pracy ciągłej i większych przepływach zwykle taniej wychodzi ziębniczy. Warianty: osuszacze membranowe Atlas Copco.
Najczęstsze pytania
Jaki osuszacz do kompresora śrubowego w ogrzewanej hali?
Ziębniczy z punktem rosy +3 °C (klasa 4), jeśli żaden odcinek rurociągu nie wychodzi na zewnątrz ani do nieogrzewanego pomieszczenia i proces nie wymaga klasy 1 lub 2. Osuszacz montuje się za sprężarką i zbiornikiem, nie bezpośrednio na wylocie maszyny.
Czy osuszacz ziębniczy da punkt rosy poniżej 0 °C?
Nie. Osuszacz ziębniczy nie zejdzie poniżej +3 °C. Jeśli instalacja bywa zimniejsza, potrzebny jest osuszacz adsorpcyjny albo — przy małych przepływach — membranowy.
Jak sprawdzić, czy obecny osuszacz trzyma punkt rosy?
Pomiarem ciśnieniowego punktu rosy na wyjściu osuszacza i w kluczowych miejscach sieci — w trakcie pracy zakładu, bez przerwy w produkcji. Wynik w °C z klasą wg ISO 8573-1: pomiar punktu rosy (PDP).
Czy serwisujecie osuszacze innych marek?
Tak, niezależnie od producenta. Przy wymianie dobieramy maszynę pod istniejącą instalację i istniejącą filtrację.
Dobór osuszacza: 695 994 504, artur@pascal.net.pl. Wystarczy wydajność sprężarki, ciśnienie robocze, najniższa temperatura na trasie rurociągu oraz temperatura powietrza na wlocie i w sprężarkowni — odeślemy dobór z zapasem na warunki rzeczywiste i z kosztem regeneracji. Pascal Services — autoryzowany dealer i serwis Atlas Copco.